สวัสดีคร้าบบบ พบกับ “LAW หน่อยนะ” by ส่วนกฎหมายและระเบียบ กันอีกแล้วนะครับ เรายังอยู่ในจักรวาล “กฎหมาย สสว. The Series” วันนี้ ขอเสนอ “EP.2 ความรู้เกี่ยวกับผู้จัดการกองทุน”
ตามที่ พ.ร.บ. ส่งเสริมฯ มาตรา 36 กำหนดให้ “คณะกรรมการบริหารอาจมอบหมายให้สถาบันการเงินที่มีนโยบายส่งเสริม SMEs เป็นผู้จัดการกองทุนในเงินกองทุนส่วนที่จัดสรรตามมาตรา 34 และมาตรา 42” ซึ่งมาตรา 20 (13) และวรรคท้าย กำหนดให้ “คณะกรรมการบริหารมีอำนาจในการวางระเบียบฉบับนี้ โดยจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการส่งเสริม” โดย สสว. มีการประกาศใช้ระเบียบคณะกรรมการบริหาร สสว. ว่าด้วยผู้จัดการกองทุนในเงินกองทุนส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ส่วนที่จัดสรรเฉพาะมาตรา 34 (1) และ (3) พ.ศ. 2564 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 4 สิงหาคม 2564
กว่าจะเป็นระเบียบฉบับนี้ ฝกม. ได้ยกร่างโดยได้มีการนำเสนอคณะอนุกรรมการด้านกฎหมาย คณะอนุกรรมการบริหารจัดการโครงการสนับสนุนด้านการเงิน ของ สสว. รวมถึงมีการหารือไปยังสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และกรมบัญชีกลาง เพื่อให้ระเบียบฉบับนี้มีความเหมาะสม โปร่งใส และเป็นธรรม
EP. นี้ ฝกม. จะพาเพื่อน ๆ ไปรู้จัก “ผู้จัดการกองทุน” ให้มากขึ้นกันนะครับ ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ระเบียบฯ ฉบับนี้ ใช้กับเงินกองทุนที่จัดสรรตามมาตรา 34 (1) และ (3) แห่ง พ.ร.บ. ส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พ.ศ. 2543 เท่านั้น จึงต้องย้อนไปที่ EP.1 นะครับว่า เงินกองทุนตามมาตรา 34 คืออะไร..
- เงินกองทุนตามมาตรา 34 (1) คือ เงินกองทุนที่ให้วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมหรือกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม กู้ยืมสำหรับดำเนินการก่อตั้ง ปรับปรุง และพัฒนากิจการของวิสาหกิจ หรือกลุ่มวิสาหกิจนั้น ให้มีประสิทธิภาพและขีดความสามารถเพิ่มขึ้น หรือเรียกสั้น ๆ ว่า “เงินกองทุนสำหรับให้ SMEs กู้ยืม”
- เงินกองทุนตามมาตรา 34 (3) คือ เงินกองทุนที่เป็นเงินช่วยเหลืออุดหนุนการดำเนินการใด ร่วมกิจการ ร่วมทุน หรือลงทุนใดที่เกี่ยวกับการก่อตั้ง การขยายกิจการ การวิจัย พัฒนาและการส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นโดยรวม ทั้งนี้ ตามที่คณะกรรมการบริหารฯ กำหนดโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการส่งเสริมฯ หรือเรียกสั้น ๆ ว่า “เงินกองทุนสำหรับช่วยเหลืออุดหนุนการส่งเสริม SMEs”
โดยมาตรา 42 ได้กำหนดวิธีการขอรับความช่วยเหลือไว้ กล่าวคือ ให้ SMEs หรือองค์การเอกชน ยื่นคำขอรับความช่วยเหลือ ส่งเสริมหรือสนับสนุนจากกองทุน ต่อสำนักงาน สถาบันการเงินที่ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้จัดการกองทุน หรือส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจที่คณะกรรมการบริหารมอบหมาย
ด้วยเหตุดังกล่าว สสว. จึงต้องยกร่างระเบียบนี้ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้ประกอบการที่ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนจากระบบการให้สินเชื่อของสถาบันการเงินได้ โดยคณะกรรมการบริหารฯ จะมอบหมายให้สถาบันการเงินที่มีนโยบายส่งเสริม SMEs เป็นผู้จัดการกองทุน เพื่อดำเนินการแทน สสว. ซึ่งผู้จัดการกองทุนจะเข้ามาบริหารจัดการเงินกองทุน เฉพาะกรณีให้ SMEs กู้ยืม และช่วยเหลืออุดหนุนการส่งเสริม SMEs เท่านั้น
โครงสร้างของระเบียบคณะกรรมการบริหาร สสว. ว่าด้วยผู้จัดการกองทุนในเงินกองทุนส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ส่วนที่จัดสรรเฉพาะมาตรา 34 (1) และ (3) พ.ศ. 2564 ประกอบไปด้วย 4 หมวด ดังนี้
หมวด 1 ผู้จัดการกองทุน
ส่วนที่ 1 คุณสมบัติของผู้จัดการกองทุน (ข้อ 8)
ส่วนที่ 2 อำนาจและหน้าที่ของผู้จัดการกองทุน (ข้อ 9)
ส่วนที่ 3 วิธีการบริหารจัดการกองทุน (ข้อ 10 - 12)
ส่วนที่ 4 การพ้นสภาพของผู้จัดการกองทุน (ข้อ 13 - 14)
หมวด 2 การได้มาซึ่งผู้จัดการกองทุน (ข้อ 15 - ข้อ 19)
หมวด 3 การกำกับติดตามการดำเนินงาน (ข้อ 20 - ข้อ 22)
หมวด 4 การตรวจสอบและติดตามประเมินผล (ข้อ 23 - ข้อ 25)
ซึ่งแต่ละหมวดมีความเกี่ยวข้องกัน ฝกม. จึงขออธิบายโดยเรียงตามลำดับหัวข้อ ดังนี้
1. ผู้จัดการกองทุน คืออะไร มีหน้าที่อะไรบ้าง ?
2. ใครบ้างที่มีบทบาทสำคัญ ?
3. หลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้จัดการกองทุนเป็นอย่างไร ต้องเข้ากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างหรือไม่ ?
4. สสว. สามารถตรวจสอบการทำงานของผู้จัดการกองทุนได้หรือไม่ ?
_______________________________________
- ผู้จัดการกองทุน
1.1 คุณสมบัติของผู้จัดการกองทุน
ข้อ 8 ของระเบียบฯ นี้ กำหนดให้ผู้จัดการกองทุนต้องเป็นนิติบุคคลสัญชาติไทย เป็นสถาบันการเงินที่มีนโยบายส่งเสริม SMEs และมีทุนจดทะเบียนไม่ต่ำกว่า 100 ล้านบาท และมีทุนส่วนของผู้ถือหุ้นในงบการเงินปีล่าสุดที่ยื่นต่อทางราชการ ไม่ต่ำกว่า 100 ล้านบาท โดยจะต้องไม่เป็นนิติบุคคลที่ถูกฟ้องเป็นคดีล้มละลายหรือคดีฟื้นฟูกิจการ นอกจากนี้คณะกรรมการบริหารอาจกำหนดคุณสมบัติอื่นเพิ่มเติมได้
เพื่อน ๆ อาจสงสัยว่าแล้วสถาบันการเงินคืออะไร ? สถาบันการเงิน ตามคำนิยามของระเบียบฯ นี้ คือ “สถาบันการเงินและสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงินที่มีนโยบายส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม” กรณีนี้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ได้มีข้อสังเกตว่าคำนิยาม “สถาบันการเงิน” ไม่จำต้องอ้างถึงกฎหมายว่าด้วยดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืมของสถาบันการเงินแต่อย่างใด
1.2 หน้าที่ของผู้จัดการกองทุน
ข้อ 9 ของระเบียบได้กำหนดหน้าที่ของผู้จัดการกองทุนไว้ ดังนี้
(1) ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการตามรายละเอียดของโครงการ ดำเนินงานให้เป็นไปตามขอบเขตอำนาจหน้าที่ ตัวชี้วัดการดำเนินงานที่กำหนด และตามสัญญาที่ทำไว้กับสำนักงาน
(2) จัดทำแนวทางหรือแผนการดำเนินงาน วิเคราะห์ความเป็นไปได้ของโครงการ ความเหมาะสม และความเสี่ยงในการให้กู้ยืมเงิน การลงทุน การให้ความอุดหนุน หรือการให้ความช่วยเหลือ หรือการเข้าร่วมกิจการ หรือร่วมทุน โดยต้องคำนึงถึงการบริหารความเสี่ยง ความสามารถในการชำระคืน และผลตอบแทนด้วย
(3) จัดให้มีระบบปฏิบัติการสินเชื่อ ระบบบัญชีสินเชื่อ ระบบการตรวจสอบภายใน ระบบกำกับดูแลการชำระเงินคืน
(4) จัดให้มีระบบบัญชีที่เหมาะสมเพื่อบันทึกรายการทางบัญชีและแสดงผลการดำเนินงานฐานะการเงิน และผลประโยชน์ (ถ้ามี) ให้ถูกต้องตามมาตรฐานทางบัญชี
(5) จัดให้มีระบบการจัดเก็บและเก็บรักษาหลักฐานการเบิกและจ่ายเงินตามรายละเอียดของโครงการ เอกสารของโครงการที่ได้รับมอบหมายที่รัดกุมและสะดวกแก่การตรวจสอบของสำนักงาน
(6) ติดตาม ทวงถาม และรับชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยหรือผลตอบแทนคืนจากคู่สัญญาตามเงื่อนไขของสัญญา และเร่งรัดแก้ไขปัญหาหนี้ค้างชำระ ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ การดำเนินคดี การบังคับคดีตามกฎหมายแทนสำนักงาน
(7) การดำเนินโครงการต้องไม่เปิดเผยข้อมูลที่เป็นความลับและต้องปฏิบัติตามกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และกฎหมายเกี่ยวกับข้อมูลข่าวสารของทางราชการ
(8) รายงานผลดำเนินการโครงการ รายงานแสดงผลการรับ จ่ายเงินกองทุน ตลอดจนปัญหาอุปสรรคการดำเนินการ พร้อมผลประโยชน์ (ถ้ามี) ให้สำนักงานทราบทุกเดือนภายใน ๑๕ วันนับแต่วันสุดท้ายของเดือน และรายงานทุกไตรมาส ภายใน 30 วันนับแต่วันสิ้นไตรมาส หรือตามที่ระบุในสัญญา
(9) รายงานสรุปผลการดำเนินโครงการและรายงานสรุปงบทางบัญชีให้สำนักงานทราบภายใน 1 เดือนนับแต่วันสิ้นปีบัญชี
1.3 การบริหารจัดการกองทุน
ข้อ 10 – 12 ได้กำหนดหลักการการบริหารจัดการกองทุนไว้ ดังนี้
ผู้จัดการกองทุนต้องเปิดบัญชีเงินฝากในชื่อ “กองทุนส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม” กับธนาคารตามที่สำนักงานให้ความเห็นชอบ โดยสำนักงานจะโอนเงินเข้าบัญชีเงินฝากดังกล่าวเพื่อให้ผู้จัดการกองทุนบริหารและจัดการ นอกจากนี้ ผู้จัดการกองทุนมีหน้าที่นำส่งดอกผลที่เกิดขึ้นจากบัญชีเงินฝากนี้ให้สำนักงานทุกไตรมาสอีกด้วย
การดำเนินการด้านอื่น ๆ และการมอบอำนาจช่วง
- ผอ.สสว. อาจมอบอำนาจเป็นหนังสือให้ผู้จัดการกองทุนดำเนินการใด ๆ เกี่ยวกับนิติกรรมสัญญากับ SMEs หรือกิจการที่เกี่ยวข้องกับบุคคลภายนอก ตามขอบเขตอำนาจในโครงการและให้ถือว่ากระทำการแทนสำนักงาน
- ห้ามมอบหมายงานให้บุคคลอื่น เว้นแต่ได้รับความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรจากสำนักงาน โดยผู้จัดการกองทุนยังคงต้องรับผิดเสมือนดำเนินการดังกล่าวเอง
1.4 การพ้นสภาพของผู้จัดการกองทุน
ระเบียบนี้ได้กำหนดหลักการพ้นสภาพของผู้จัดการกองทุนไว้ในข้อ 13 – 14 มีรายละเอียด ดังนี้
ผู้จัดการกองทุนจะพ้นสภาพ ต่อเมื่อครบกำหนดตามสัญญา ขาดคุณสมบัติ สำนักงานบอกเลิกสัญญา โครงการที่ได้รับมอบหมายสิ้นสุดลง หรือไม่ผ่านการประเมินผลการดำเนินงาน และเมื่อพ้นจากการเป็นผู้จัดการกองทุนแล้ว จะต้องจัดทำรายงานผลการดำเนินการ รายงานทางบัญชี พร้อมทั้งปิดบัญชีเงินฝากและส่งเงินที่เหลือพร้อมดอกผลทั้งหมด และทรัพย์สินอื่นที่เกิดจากบริหารจัดการกองทุน (ถ้ามี) รวมทั้งเอกสารต่าง ๆ ที่ได้ดำเนินการไปแล้วคืนให้สำนักงานภายในกำหนด 90 วัน นับแต่วันที่พ้นจากการเป็นผู้จัดการกองทุน
- ผู้มีบทบาทสำคัญ
2.1 “คณะกรรมการคัดเลือกผู้จัดการกองทุน” จำนวน 7 คน โดยข้อ 15 ได้กำหนดองค์ประกอบไว้ ดังนี้
โดยคณะกรรมการคัดเลือกผู้จัดการกองทุน มีอำนาจหน้าที่ตามข้อ 16 ดังนี้
(1) กำหนดหลักเกณฑ์การคัดเลือกสถาบันการเงินเป็นผู้จัดการกองทุน
(2) กำหนดเกณฑ์การพิจารณาข้อเสนอของสถาบันการเงิน ทั้งเกณฑ์ด้านราคา เกณฑ์ผลงานที่ผ่านมาหรือเกณฑ์อื่นประกอบเกณฑ์ด้านราคา
(3) ประกาศเชิญชวนให้สถาบันการเงินยื่นข้อเสนอเพื่อรับการคัดเลือก
(4) ตรวจสอบคุณสมบัติสถาบันการเงิน
(5) ดำเนินการคัดเลือกสถาบันการเงิน
(6) เจรจาต่อรองราคาค่าจ้างหรือค่าใช้จ่ายในรายการต่าง ๆ
(7) รายงานผลการคัดเลือกสถาบันการเงินเป็นผู้จัดการกองทุนต่อสำนักงานเพื่อเสนอคณะกรรมการบริหารพิจารณา
2.2 “คณะกรรมการกำกับติดตามการดำเนินงาน” จำนวน 7 คน โดยข้อ 20 ได้กำหนดองค์ประกอบไว้ ดังนี้
คณะกรรมการกำกับติดตามการดำเนินงานข้างต้น มีอำนาจหน้าที่ตามข้อ 21 ดังนี้
(1) กำกับ ติดตามการดำเนินงานของผู้จัดการกองทุนให้เป็นไปตามรายละเอียดโครงการ แผนการดำเนินงาน แผนการบริหารความเสี่ยง และสัญญา อย่างมีประสิทธิภาพ
(2) สอบถามหรือแจ้งผู้จัดการกองทุน เพื่อให้ข้อมูลหรือนำส่งเอกสารที่เกี่ยวข้อง
(3) ให้คำแนะนำแนวทางและวิธีการดำเนินงานหรือการแก้ไขปัญหาการดำเนินงานโครงการ
(4) ประเมินผลการดำเนินงานของผู้จัดการกองทุน
(5) เสนอความเห็นประกอบรายงานผลการดำเนินการของผู้จัดการกองทุนต่อผู้อำนวยการทุกเดือนนับแต่วันที่ลงนามในสัญญา
(6) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่ผู้อำนวยการมอบหมาย
- วิธีคัดเลือกผู้จัดการกองทุน
สำหรับวิธีการคัดเลือกผู้จัดการกองทุนนี้ สสว. ได้หารือไปยังกรมบัญชีกลาง ซึ่งกรมบัญชีกลางโดยคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ได้ให้ความเห็นสรุปได้ว่า “สสว. ไม่จำเป็นต้องดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและบริหารพัสดุภาครัฐ เนื่องจาก สสว. ได้ยกร่างระเบียบฯ ฉบับนี้ ซึ่งเป็นกรณีที่มีกฎหมายกำหนดเกี่ยวกับการคัดเลือกหรือจัดหาและกำกับวิธีการดำเนินการของสถาบันการเงินไว้เป็นการเฉพาะตามมาตรา 36 มาตรา 34 และมาตรา 42 แห่ง พ.ร.บ. ส่งเสริมฯ ซึ่งมิใช่การจัดซื้อจัดจ้างและการดำเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่งพัสดุ ตามนัยมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 แต่อย่างใด”
นอกจากนี้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ได้มีความเห็นว่า คณะกรรมการบริหารฯ มีอำนาจในการกำหนดกรอบการคัดเลือกสถาบันการเงินที่มีความเหมาะสมเป็นผู้จัดการกองทุน โดยจะต้องเป็นไปตามหลักทั่วไป คือ ต้องมีการแข่งขัน โปร่งใส และตรวจสอบได้
แม้ สสว. ไม่ต้องดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและบริหารพัสดุภาครัฐ แต่ระเบียบฯ นี้ก็ได้วางหลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้จัดการกองทุนไว้ในข้อ 16 โดยให้มีมาตรฐานเช่นเดียวกับกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ เพื่อความโปร่งใสและตรวจสอบได้ โดยจะต้องดำเนินการตามลำดับวิธีที่ 1, 2 และ 3 ดังต่อไปนี้
วิธีที่ 1 เชิญชวนสถาบันการเงินเป็นการทั่วไป ให้ยื่นข้อเสนอภายในระยะเวลาและเงื่อนไขที่กำหนด โดยให้เผยแพร่ประกาศและเอกสารที่เกี่ยวข้องในระบบเครือข่ายสารสนเทศของสำนักงานเป็นเวลาติดต่อกัน ไม่น้อยกว่า 15 วันทำการ
วิธีที่ 2 หากดำเนินการตาม (1) แล้วไม่ได้ผล* ให้คณะกรรมการคัดเลือกผู้จัดการกองทุนเชิญชวนสถาบันการเงินมายื่นข้อเสนอไม่น้อยกว่า 3 ราย และให้เลือกสถาบันการเงินที่ยื่นข้อเสนอที่ได้คะแนนเกณฑ์ราคาหรือเกณฑ์อื่นประกอบเกณฑ์ราคาสูงสุด
วิธีที่ 3 หากดำเนินการตามวิธีที่ 2 แล้วไม่ได้ผล** ให้คณะกรรมการคัดเลือกผู้จัดการกองทุนเชิญสถาบันการเงินรายหนึ่งรายใด มายื่นข้อเสนอก็ได้
คำอธิบาย “ไม่ได้ผล” อ้างอิงตามคำอธิบายแนบท้ายระเบียบฉบับนี้
- การตรวจสอบและติดตามประเมินผล
ข้อ 23 – 25 ได้กำหนดสิทธิของสำนักงานในการเข้าตรวจสอบทรัพย์สินและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโครงการที่อยู่ในความครอบครองของผู้จัดการกองทุน โดยสำนักงานจะต้องแจ้งให้ผู้จัดการกองทุนทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
หน้าที่ของสำนักงาน
- ประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้จัดการกองทุน อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
- ต้องรายงานผลการปฏิบัติงานและความคืบหน้าการบริหารหรือจัดการกองทุนของผู้จัดการกองทุนให้คณะกรรมการบริหารทราบทุก 3 เดือน นับแต่วันที่ลงนามในสัญญา
- จัดทำสรุปรายงานผลการดำเนินงานของผู้จัดการกองทุนในรอบสิ้นปีบัญชี ให้คณะกรรมการส่งเสริมทราบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
ฝกม. ขอสรุปกระบวนการตั้งแต่การคัดเลือกผู้จัดการกองทุน จนถึงการติดตามและประเมินผล ดังนี้
จบกันไปแล้วนะครับสำหรับคอลัมน์ ..กฎหมาย สสว. The Series.. EP.2 "ความรู้เกี่ยวกับผู้จัดการกองทุน" หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ให้กับเพื่อน ๆ ชาว สสว.
หากมีข้อสงสัยหรือติชมประการใด สามารถติดต่อได้ที่ นายเที่ยงธรรม พลโลก หัวหน้าส่วนกฎหมายและระเบียบ ฝ่ายกฎหมาย โทร. 02-298-3247 หรือ tiangtam@sme.go.th ขอบคุณครับ
แล้วพบกับ “LAW หน่อยนะ” ใน EP. ถัดไปนะคร้าบบบ
